Eμείς μιλάμε για αξίες, Eσείς μιλάτε για τιμές


Σε σημερινό του κείμενο ο Πάσχος Μανδραλέλης προσπαθεί να αποδομήσει το σύνθημα που κυριάρχησε μετά την εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 και επανήλθε μετά το σπασμένο παρμπρίζ του τρόλεϊ από τους φίλους του παιδιού που πέθανε για ένα εισιτήριο. Ο Πάσχος και οι συν αυτό πιπίλιζαν όλες αυτές τις μέρες τα γνωστά κλισέ "αυτό το παρμπρίζ ποιος θα το πληρώσει τώρα;" ή "ότι θα το πληρώσουμε όλοι μας" και διάφορα τέτοια φαιδρά.


Ο Πάσχος διαμαρτύρεται πως το σύνθημα "εσείς μιλάτε για βιτρίνες, εμείς μιλάμε για ζωές" είναι βλακώδες και λαϊκίστικο γιατί ουδέποτε τίθεται το δίλλημα αυτό σε πραγματικό επίπεδο. Δηλαδή, ποτέ κανένας από αυτούς που παίρνουν τις κρίσιμες αποφάσεις δεν προτίμησε να μείνουν ανέπαφες οι βιτρίνες μπροστά στην απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής. Ο Πάσχος αναρωτιέται γιατί δεν μπορεί να γίνουν και τα δύο, να προστατευτούν οι ανθρώπινες ζωές και να μείνουν ανέπαφες και οι βιτρίνες;

Για να τα δούμε όμως ένα ένα. Η εξίσωση των σπασμένων βιτρινών, και ειδικότερα του χρηματικού κόστους των ραγισμένων παρμπρίζ, με τις ανθρώπινες ζωές, δεν γίνεται από το σύνθημα των διαδηλωτών αλλά από τις καθημερινές θέσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου, των καθεστωτικών κομμάτων και προβεβλημένων προπαγανδιστών σαν τον Πάσχο. Γιατί δεν μπορεί καθημερινά με εκτενή άρθρα και συνεχή τσιτάτα στα social media να επισημαίνει – πολλές φορές υπερβάλλοντας συνειδητά - την οικονομική ζημία από τις σπασμένες βιτρίνες μετά από κάθε κοινωνική διαμαρτυρία, εξισώνοντας το ηθικό και υλικό περιεχόμενο της κάθε διεκδίκησης με σπασμένες βιτρίνες ή, όταν αυτές δεν υπάρχουν, με την οικονομική χασούρα των εμπόρων λόγω των πορειών, και να μην περιμένει απάντηση στην ωμή αυτή προπαγάνδα του με το παραπάνω σύνθημα.

"Εμείς μιλάμε για ζωές, εσείς μιλάτε για βιτρίνες". Το σύνθημα είναι σαφές. Δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ των δύο στοιχείων. Αφού εμείς μιλάμε για το ένα, Εσείς μιλάτε για το άλλο. Αν υπάρχει κάποιος που τα εξισώνει είστε Εσείς.

Όμως, το σύνθημα είναι πετυχημένο και κατ’ ουσία, γιατί η έννοια της βιτρίνας αντιπροσωπεύει συμβολικά αλλά και ουσιαστικά αυτό που θα λέγαμε φετιχισμένη μορφή του κόσμου, πλαστή μορφή της ανάγκης. Το στοιχείο, με άλλα λόγια, που ονομάζουμε εμπόρευμα. Και το εμπόρευμα φετιχοποιείται σε μια αριθμητική παράσταση, την τιμή του. Είναι αυτός ο τρόπος να μετατρέπεις τα πάντα σε τιμές, που κάνει δυνατή μια εξίσωση σε πραγματικό επίπεδο ενός πράγματος όπως ένα τζάμι (που έχει καθαρά αξία χρήσης) με την ανθρώπινη ζωή (που είναι το μέτρο κάθε πραγματικής αξίας).

Η ανθρώπινη ζωή δεν μπορεί ποτέ άλλωστε να γίνει αξία χρήσης όπως διαπίστωσε ο Καντ στην τρίτη διατύπωση της κατηγορικής προσταγής. Ή μήπως μπορεί; Γιατί αν δεχτούμε την ηθική της καπιταλιστικής οικονομίας όπου ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως εργαλείο για την απόσπαση υπεραξίας τότε η ζωή, το σώμα και το πνεύμα ενός ανθρώπου μπορούν κάλλιστα να αποτιμηθούν. Μπορούμε να διατυπώνουμε χωρίς δυσκολία αυτό που για τον Καντ δεν ήταν τίποτε άλλο από μια καθαρή ανηθικότητα. Είναι ο ιδεολογικός μανδύας της ελεύθερης αγοράς, ο φιλελεύθερος λόγος που προσπαθεί να επιβάλει ο Πάσχος ως μέτρο στη δημόσια συζήτηση, που υπαγορεύει την αναγωγή των πάντων σε χρηματικές τιμές.

Σε ένα μεταπτυχιακό μάθημα στο πανεπιστήμιο για την οικονομική διαχείριση μελετών για μεγάλα έργα οδοποιία ανακάλυψα με έκπληξη ότι η ανθρώπινη ζωή αποτιμάται αριθμητικά με χρήμα. Όταν θέλουμε να δούμε αν η επέμβαση σε ένα δρόμο είναι συμφέρουσα, όταν όπως λένε οι γιάπηδες κάνουμε κόστ μπένεφιτ ανάλυση, δηλαδή συγκρίνουμε το κόστος με το όφελος σε πρωταρχική αξία για να αποφασίσουμε αν ένας δρόμος πρέπει [=συμφέρει οικονομικά] να γίνει, μετράμε τις ανθρώπινες ζωές με χρήμα. Πρακτικά, οι μελετητές για την οικονομική αναγκαιότητα ενός δρόμους λένε "πόσες ζωές χάνονται κάθε χρόνο στον σημερινό που είναι καρμανιόλα;" Π.χ. 150 άνθρωποι. Τον αριθμό των θυμάτων τον πολλαπλασιάζουμε με μέσες τιμές αποζημίωσης που δίνουν οι ασφαλιστικές για ασφάλειες ζωής και βγάζουμε σούμα! Θυμάστε λοιπόν τη διαφήμιση που έλεγε «κάποια πράγματα είναι ανεκτίμητα για όλα τα άλλα υπάρχει η μάστερ καρντ»; Ε λοιπόν ήταν λάθος. Τίποτα δεν είναι ανεκτίμητο, για όλα υπάρχει η μάστερ καρντ.  

Αυτή είναι η λογική του, μη σας τρομάζει. Ο Πάσχος μας κουνά το δάχτυλο για το σύνθημα με τις βιτρίνες αρνούμενος να καταλάβει ότι σε αυτόν οφείλεται το σύνθημα. Ότι αυτός και όσοι αποφάσισαν να υπερασπιστούν εμμισθεί ένα άθλιο σύστημα που εξισώνει τους ανθρώπους με νούμερα, επέβαλαν την αποτίμηση όλων των αξιών σε χρήμα. Για να συγκρίνουν χυδαία πραγματικές ανθρώπινες αξίες με υλικά προϊόντα. Μια συνολική πραγματική εκπόρνευση του νοήματος της αξίας.

Για μια στιγμή να κάναμε και εμείς το ίδιο. Τι θα μας απαντούσε; Αν για παράδειγμα διατυπώναμε τον ισχυρισμό "οι 20 αστυνομικοί, με 5 περιπολικά που κυνήγησαν για 5 ημέρες τους 2 ληστές στοίχισαν στους φορολογούμενους πολίτες 40.000 ευρώ, ενώ η λεία των λιστών ήταν μόλις 3.000, ποίος θα τα πληρώσει τώρα όλα αυτά; Η τράπεζα;" Τι θα μας απαντούσε ο Πάσχος; Πιθανότατα θα μας έλεγε πως ο ισχυρισμός μας είναι τρελός γιατί η ασφάλεια (βλέπε η ασφάλεια της τράπεζας, όχι η ασφάλεια της κοινωνίας) έχει μια αξία πέρα από τη χρηματική. Πως δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε με χρήμα εγκληματικές πράξεις.

Φαίνεται λοιπόν πως για αυτούς η μόνη αξία που αποτιμάται υπέρτερα είναι αυτή της μεγάλης ιδιωτικής ιδιοκτησίας, καθώς και η ανεμπόδιστη ελευθερία του κεφαλαίου. Στο ερώτημα που θέτει ο Πάσχος «γιατί να μην εξασφαλίζονται και οι ζωές και οι βιτρίνες;» απαντάμε: μόνο σε μια κοινωνία όπου η αξία χρήσης θα έχει αντικαταστήσει πλήρως την ανταλλακτική αξία, δηλαδή σε μια κοινωνία χωρίς αγορά, κράτος και κεφάλαιο δεν θα υπάρχουν κοινωνικοί αγώνες. Και οι κοινωνικοί αγώνες, δεν μπορούν να γίνουν χωρίς να σπάσεις ούτε τζάμι. Και ας διαφωνούσε η συμπαθέστατη πρώην γραμματέας, η δουλειά δεν γίνεται χωρίς σπασίματα γιατί η οργή είναι ανεξέλεγκτη και τα τσάμια εύθραυστα.

9 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Ενδιαφέρον το ότι χρησιμοποιείς τη μαρξική ανάλυση περί ανταλλακτικής αξίας - αξίας χρήσης, αλλά απορρίπτεις τον σοσιαλιστικό κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας (όπως φαίνεται στην προηγούμενη ανάρτηση εδώ). Αλλά πώς θα λειτουργεί ένας κοινωνικό-οικονομικός σχηματισμός στον οποίο ρυθμιστικό ρόλο δεν θα επιτελεί ούτε η «ελεύθερη αγορά» ούτε ο κεντρικός σχεδιασμός; Πώς θα καθορίζονται οι ποσότητες και τα είδη των παραγόμενων αγαθών; Εφόσον η παραγωγή θα είναι σκοποκατευθυνόμενη προς την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών και όχι την εξαγωγή κέρδους και την αέναη συσσώρευση κεφαλαίου, πώς θα μετριούνται/υπολογίζονται οι ανθρώπινες ανάγκες, ώστε να υπολογιστεί σε πανκοινωνική κλίμακα το είδος και η ποσότητα των προϊόντων που θα παραχθούν; Οι εμπορευματικές-χρηματικές σχέσεις μπορούν να εξαλειφθούν μέσα σε μία μέρα; Ο υποδουλωτικός καταμερισμός εργασίας (αντίθεση χειρωνακτικής/εκτελεστικής και διευθυντικής/πνευματικής εργασίας) το ίδιο; Η ύπαρξη τρσιχιλιόχρονης οργανωμένης κρατικής εξουσίας επίσης;

Βλέπεις λοιπόν ότι ο αναρχισμός, ή ελευθεριακός κομμουνισμός, ή όπως αλλιώς θέλεις να το ονομάσεις, συνιστά ένα αντιδραστικό κίνημα μικροαστικού ή αγροτικού χαρακτήρα που ονειρεύεται την επιστροφή σε προ-καπιταλιστικούς κοινωνικούς σχηματισμούς, σε ελεύθερες, αυτοοργανωμένες κοινότητες μικρής κλίμακας (επιπέδου χωριού ή κωμόπολης), στο βιοτεχνικό επίπεδο ανάπτυξης και οργάνωσης της παραγωγής (μανιφακτούρα) κ.λπ., εκεί που από την περίοδο της Βιομηχανικής Επανάστασης και ύστερα τα έχει σαρώσει όλα αυτά η ανάπτυξη του εργοστασιακού συστήματος και η πλήρης επικράτηση της μεγάλης βιομηχανίας η οποία εσχάτως είναι και ημι-αυτοματοποιημένη. Γι' αυτό και ο μαρξισμός αυτό-συστήθηκε ως «επιστημονικός σοσιαλισμός», σε αντιδιαστολή προς τον ουτοπικό σοσιαλισμό ενός Φουριέ, π.χ.

Απο' δω το πάτε, απο' κει το πάτε, στο ΚΚΕ και την Παπαρήγα καταλήγετε πάντα όμως. Ένα περίεργο πράγμα, βρε παιδί μου...

tektenomena είπε...

Αν και θεωρώ ότι απαντάς σε παλαιότερα κείμενά μου θα στα γράψω εδώ. Φαντάζομαι πως θα δέχεται σε εσύ πως μια σκέψη που εξ αρχής αναπαράγει απολιθωμένες στερεοτυπικές πολεμικές του 19ου αιώνα για τον αναρχισμός δεν προμηνύει μια γόνιμη κουβέντα. Για αυτό και δεν θα σταθώ σε αυτά που λες για τον αναρχισμό γιατί δεν νιώθω ότι θίγομαι. Θα σταθώ σε ένα σημείο. Αυτό του κεντρικού σχεδιασμού. Ας υποθέσουμε πως έχεις δίκαιο. Πως δηλαδή η απόρριψη του κεντρικού σχεδιασμού χαρακτηρίζει «ένα αντιδραστικό κίνημα μικροαστικού ή αγροτικού χαρακτήρα που ονειρεύεται την επιστροφή σε προ-καπιταλιστικούς κοινωνικούς σχηματισμούς, σε ελεύθερες, αυτοοργανωμένες κοινότητες μικρής κλίμακας» και πως μόνο με κεντρικό σχεδιασμό και εργατικό-επαναστατικό μεταβατικό κράτος μπορεί η ανθρωπότητα να ξεπεράσει τον καπιταλισμό. Αν υποθέσουμε λοιπόν πως έχεις δίκαιο θα ήθελα να μου αναφέρεις που η ιδέα του "κεντρικούς σχεδιασμού" της παραγωγής και του "εργατικού κράτους" αναφέρεται στο έργο του Μαρξ; Συγκεκριμένα, όχι αόριστες αναφορές. Για να δούμε τι σχέση τελικά έχουν τα όσο διδάσκονται στα διάφορα κομματικά φροντιστήρια για το Μαρξ σε σχέση με τον ίδιο το Μαρξ.

SurrealisticEvening³ είπε...

Προσωπικά υπερασπίζομαι τον κεντρικό σχεδιασμό, ανεξάρτητα από το αν ο ίδιος ο Μαρξ τον θεωρούσε αναγκαίο και σύμφυτο με την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής οικονομίας και κοινωνίας· διαφορετικά, εκπίπτουμε στην τσιτατολογία και την επίκληση της αυθεντίας. Δεν είμαι - ούτε υπήρξα ποτέ - μέλος του ΚΚΕ (αν και τελευταία το σκέφτομαι αρκετά να οργανωθώ), οπότε η κατηγορία των «κομματικών φροντιστηρίων» δεν νιώθω πως με αφορά. Η ιδέα του εργατικού κράτους και της «δικτατορίας του προλεταριάτου», πάντως, απαντάται στην αποτίμηση που κάνουν οι Μαρξ/Ένγκελς της εμπειρίας της Παρισινής Κομμούνας του 1871 ("Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία" της ίδιας χρονιάς), αλλά και σε αρκετά προγενέστερα κείμενα. Δεν νομίζω πως χρειάζεται να αναπτύξει κανείς ιδιαίτερη επιχειρηματολογία για το ζήτημα της μαρξικής θεωρητικής θεμελίωσης της αναγκαιότητας του εργατικού, μεταβατικού προς τον κομμουνισμό, κράτους· είναι κοινά αποδεκτό και αδαμφισβήτητο από τα ίδια τα πρωτότυπα κείμενα τα οποία είναι πασίγνωστα, άλλωστε. Το θέμα του κεντρικού σχεδιασμού συμφωνώ πως είναι πολύ δυσκολότερο και αμφιλεγόμενο, και δεν έχω να παραθέσω έτοιμες απαντήσεις. Θα ψάξω τη μαρξική βιβλιογραφία και θα σου πω. Όμως επιμένω ότι δέχομαι την αναγκαιότητα του, ανεξάρτητα από το αν θεμελιώνεται στα μαρξικά γραπτά ή όχι.

Ούτε εσύ μού απαντάς συγκεκριμένα σε αυτό που σε ρωτάω, πάντως: πώς ορίζεται ο ελευθεριακός, αναρχικός κ.λπ., τύπος οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης; Πώς θα καθορίζονται οι ποσότητες και τα είδη των παραγόμενων αγαθών ελλείψει καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής αλλά και κεντρικού εργατικού σχεδιασμού; Εξήγησα παραπάνω γιατί θεωρώ εντελώς ουτοπικό και αφελές ένα μοντέλο το οποίο προτάσσει μόνο "ηθικές" ή "αξιακές" προκείμενες ("αυτοοργάνωση", "αλληλεγγύη", "αντιιεραρχικές δομές", "άμεση δημοκρατία", κ.ο.κ.), δηλαδή αέρα κοπανιστό ο οποίος δεν μπορεί από μόνος του να θρέψει τις λαϊκές μάζες. Και η μαρξιστική κριτική στον αναρχισμό, όχι μόνο δεν είναι στερεοτυπική, παρωχημένη και απολιθωμένη, αλλά επιβεβαιώνεται καθημερινά από την θεωρία και πρακτική του κινήματος αυτού στον 21ο αιώνα (έστω ενός μεγάλου μέρους του) - ανταλλακτικά παζάρια, "ζώνες αυτονομίας", "αυτοδιαχειριζόμενα καφενεία", αλληλέγγυο εμπόριο χωρίς μεσάζοντες κ.λπ., εγχειρήματα βουτηγμένα στις μικροαστικές αυταπάτες περί δημιουργίας χώρων αυτοθέσμισης και αυτοοργάνωσης που με κάποιο μαγικό τρόπο θα γενικευτούν και θα γκρεμίσουν τον καπιταλισμό. Ρεφορμισμός από την ανάποδη δηλαδή. Και όλα αυτά γιατί φοβάστε να θέσετε ζήτημα εξουσίας, ταξικής εξουσίας, ζήτημα συνολικής ανατροπής των αστικών σχέσεων παραγωγής, διότι οι "ολιστικές θεωρήσεις είναι ολοκληρωτικές", ο Χέγκελ, η πρωσική μοναρχία, μπλά μπλά. Εσείς μπορεί να αγνοείται την εξουσία και το κράτος, αλλά αυτά τα τελευταία δεν θα αγνοήσουν εσάς και όταν έρθει η ώρα θα συντρίψουν τους χάρτινους πύργους που χτίζετε στις γειτονιές και τα στέκια (όπως επιβεβαιώνεται με τραγικό τρόπο τον τελευταίο χρόνο με τις καταλήψεις στο κέντρο και αλλού).

Λινός Υγρός είπε...

προς τον σχολιαστή με το μικροαστικό σουρρεαλισμό.

Συγγνώμη που επεμβαίνω (δεν συνηθίζω να φυτρώνω εκεί που δεν με σπέρνουν) αλλά μία καλή απάντηση στο ερώτημα σου μπορείς να την πάρεις στην ιστορική μαρτυρία του Όργουελ όταν επισκεφτηκε την Καταλωνία το '36.

http://en.wikipedia.org/wiki/Anarchist_Catalonia#1936_Revolution_and_worker.27s_self_management

Έχει πλάκα να κρίνεις εσύ τι είναι ουτοπικό και να πιστεύεις παράλληλα ότι στο έτος 2013 η ανθρωπότητα μπορει να συνεχίσει απρόσκοπτη το βίο της κάτω από τις πεπερασμένες και παρωχημένες προσταγές των αφηρημενων νόμων της αξιοποίησης της αξίας και μάλιστα με την χείριστη μορφή της γραφειοκρατικής εξουσίας του πρώην κρατικού καπιταλισμού ανατολικού τύπου.

Και επειδή απ' ότι φαίνεται αδυνατείς να σβήσεις από τον φαντασιακό σου την πιο καθιερωμένη αστική αντίληψη που αφορά την εναλλάγη των τάξεων στην εξουσία, (γουστάρεις ταξικά ντέρμπυ) σάν καλός μικροαστός που είσαι προβάλλεις την ψυχολογική σου αδυναμία βαφτίζοντας όλους τους άλλους έτσι.

SurrealisticEvening³ είπε...

Τον χαρακτηρισμό «μικροαστικός» (και «αγροτικός» επίσης) δεν τον απέδωσα προσωπικά σε εσένα, τον tektenomena ή σε οποιονδήποτε υπερασπίζεται ως άτομο την αναρχία, αντι - εξουσία, αυτονομία κ.λπ. Αναφέρομαι στην κοινωνική/ταξική βάση και φύση του κλασικού αναρχισμού του 19ου αιώνα ως πολιτική έκφραση των μικροαστικών ή/και αγροτικών στρωμάτων (φυσικά όχι αποκλειστικά· είναι γεγονός ότι το κίνημα αυτό είχε ερείσματα και σε μερίδες της τότε εργατικής τάξης, αλλά όχι πλειοψηφικές, με εξαίρεση το παράδειγμα της Ισπανίας που σωστά αναφέρεις). Στην Ελλάδα, πάντως, οι πάντες γνωρίζουν ότι ο αναρχισμός ουδέποτε είχε σοβαρή εργατική βάση (αλλά γι' αυτό φταίνε πάλι οι σταλίνες του ΚΚΕ που είχαν το μονοπώλιο της πρόσβασης στις εργαζόμενες μάζες, φαντάζομαι).

Τη θεωρία του «κρατικού καπιταλισμού» στην ΕΣΣΔ την έχει καταρρίψει τελεσίδικα, κατά τη γνώμη μου, ο Ernest Mandel σε κείμενο του - απάντηση σε ανάλογες αντιλήψεις της ηγεσίας του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας - του 1951. Επίσης, ο Περικλής Παυλίδης - μέλος της ομάδας «Λογική της Ιστορίας» του Βαζιούλιν - στο βιβλίο του «Το φαινόμενο της γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ» (Εκδόσεις Προσκήνιο). Οι μόνοι που ακόμη υιοθετείτε την θεωρητικά ανυπόστατη αντίληψη περί «κρατικού καπιταλισμού» στην ΕΣΣΔ είστε εσείς, οι ξεφτιλισμένοι τροτσκιστές του ΣΕΚ (βλ. Τόνι Κλιφ κ.λπ.), του Κόκκινου και της ΔΕΑ, ίσως κάποιοι μαοϊκοί και, φυσικά, οι απανταχού μπουρζουάδες που τους βόλευε την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου (αλλά και τώρα) να συμψηφίζεται η Σοβιετική Ένωση με τη χιτλερική Γερμανία (υπό την ομπρέλα του «ολοκληρωτισμού») ως εξίσου ιμπεριαλιστική δύναμη.

Τώρα, ποιός μίλησε για «ταξικά ντέρμπυ», και πώς κατάφερες εσύ από το ίντερνετ να διακρίνεις την «ψυχολογική αδυναμία» που υποβόσκει πίσω από την πολιτική μου τοποθέτηση, είναι απορίας άξιον. Ωραίο παράδειγμα έφερε πάντως (τον Όργουελ) που αποδεδειγμένα χαφιέδιζε κομμουνιστές την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου (η δε κινηματογραφική διασκευή της "Φάρμας των Ζώων" χρηματοδοτήθηκε από τη CIA). Η έννοια της ταξικής πάλης είναι συνιστά «αστική αντίληψη»; Κάνε εσύ τα "αυτοδιαχειριζόμενα καφενεία" σου, αλλά μη θέσεις ποτέ ζήτημα συνολικής πάλης και εξουσίας. Η αστική τάξη έχει εξαπολύσει ολοκληρωτικό πόλεμο, και εσείς παίζετε με τα playmobil σαν τα δεκάχρονα. Και πάρτο χαμπάρι ότι ο Μαρξ ή ο Λένιν δεν είναι παρωχημένος, τουλάχιστον όχι περισσότερο από τον Μπακούνιν, τον Νετσάγιεφ και τους Ναρόντνικους, ή τον Χόλογουεϊ και τον Χαρτ. Και πες μου ποιός δημιουργεί επαναστατική θεωρία στο σήμερα, για να ξέρουμε. Ούτε ο μαρξισμός ούτε ο αναρχισμός, και αυτό ίσως είναι κάτι στο οποίο μπορούμε να συμφωνήσουμε. Οι μεν μαρξιστές (με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις) περιορίζονται στην αναπαραγωγή και διάδοση των τσιτάτων των κλασικών, οι δε ελευθεριακοί χάνονται σε μια μεταμοντέρνα ιδεολογική θολούρα περί «πλήθους» κ.λπ. ή εκπίπτουν στον μηδενισμό και την με θεαματικούς όρους (έχετε διαβάσει και Ντεμπόρ) "σύγκρουση" με τις κατασταλτικές δυνάμεις.

Δες εδώ:

http://www.netcharles.com/orwell/articles/col-blacklist.htm


SurrealisticEvening³ είπε...

Με την εργατική αυτοδιεύθυνση συμφωνώ κατ' αρχήν (από θέση αρχής εννοώ), αλλά πρέπει να μου εξηγήσεις με ποιόν τρόπο μπορούσε αυτή να επιτευχθεί σε μια οικονομία και κοινωνία (αναφέρομαι στη σοβιετική) που ήταν ακόμη ημι - φεουδαρχική, πολιτιστικά καθυστερημένη, με συντριπτικά ποσοστά αναλφαβητισμού στις λαϊκές μάζες, αριθμητικά μικρή εργατική τάξη, χαμηλή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και με πολύ χαμηλό βαθμό κοινωνικοποίησης της παραγωγικής διαδικασίας επίσης. Στις σύγχρονες ανεπτυγμένες κεφαλαιοκρατικές κοινωνίες της Δύσης, η καθολική εφαρμογή της εργατικής αυτοδιεύθυνσης είναι εφικτή και αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε, ακριβώς επειδή έχουν ωριμάσει και αναπτυχθεί επαρκώς όλες οι συνθήκες που την καθιστούν δυνατή («οικονομισμός», θα μου πείς αμέσως, το ξέρω). Στην Ρωσία του '20 ή του ΄30 πάλι, ήταν αδύνατη για τους λόγους που περιέγραψα παραπάνω, και το δίλημμα ήταν ή εργατική εξουσία (έστω με φρικτές γραφειοκρατικές παραμορφώσεις) ή παλινόρθωση του καπιταλισμού. Μέση οδός δεν υπήρχε. Προτού καταδικάσεις τον σταλινισμό λοιπόν, θα πρέπει να εξηγήσεις τα υλικά αίτια που ευθύνονται για την ανάδυση του. Αν βέβαια στοχεύουμε σε μια κατά το δυνατόν "επιστημονική" ανάλυση, και όχι στον χυδαίο βολονταρισμό και την προσωπολατρεία από την ανάποδη (ένα άτομο μόνο του κατάφερε να ανατρέψει μία ολόκληρη κοινωνική επανάσταση).

Αν τα πράγματα έχουν διαφορετικά (αν δηλαδή η εργατική αυτοδιεύθυνση δεν έχει συγκεκριμένες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις - μερικές τις περιέγραψα επιγραμματικά πιο πάνω), τότε γιατί δεν εμφανίστηκαν ανάλογες θεωρίες στον Μεσαίωνα, ας πούμε; Θα ήταν ποτέ δυνατό ακόμα και το να σκεφτεί κανείς την ιδέα της εργατικής αυτοδιεύθυνσης σε μία φεουδαρχική κοινωνία. Όταν ο Μαρξ έλεγε: «Η ανθρωπότητα δεν θέτει ποτέ πάρα μόνο προβλήματα που μπορεί να λύσει" δεν είχε δίκιο; Το πρόβλημα δεν ξεπηδάει εκεί όπου έχουν ήδη αρχίσει να σχηματίζονται οι προϋποθέσεις της λύσης του;

Λινός Υγρός είπε...

Μία απλούστατη ερώτηση: πες μου ειλικρινά εσύ πόσους εργάτες γνωρίζεις στον άμεσο κοινωνικό σου περίγυρο (κι όταν λέω περίγυρο εννοώ αυτόν που βρίσκεται έξω από- κόμματα και μαντριά); Με πόσους ανθρώπους που εργάζονται χειρωνακτικά σε φάμπρικα έρχεσαι σε καθημερινή επαφή; Απάντησε μου με ειλικρίνεια και μετά θα σου απαντήσω εάν έχει νόημα να μιλάει κάνεις για ταξική πάλη με άρωμα Λένιν εν έτει 2013.

Ζητάω συγγνώμη για την ad hominem επίθεση μου γιατί αποπροσανατόλισε τη κουβέντα.

Λινός Υγρός είπε...

Δεν υπάρχει καμία νεφελώδης θεωρία κρατικού καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ αλλά υπάρχει η ακλόνητη πρακτική του από την στιγμή που η παραγωγή του υλικού της πλούτου λογιζόταν με τον καθολικό όρο της αξίας.Και είναι αυτός ακριβώς ο όρος που την κατέστησε ευάλωτη και τελικά την κατέστρεψε! Εάν διάβαζες προσεκτικά τον Μαρξ ίσως κατανοούσες πιο μέρος της θεωρίας του παραμένει επαναστατικό.

tektenomena είπε...

Δυστυχώς είχα γράψει μια απάντηση προ ημερών αλλά χάθηκε. Τώρα διαπιστώνω ότι λείπει. Δεν ξέρω αν μπορεί κάποιος να με διαφωτίσει αλλά έχω μεγάλο πρόβλημα με τα σχόλιο. Πολλά χάνονται ή δεν εμφανίζονται. Τέλος πάντων. Θα προσπαθήσω να ανασυστήσω την επιχειρηματολογία μου. Αρχικά, είναι πολύ ουσιώδες αυτό που γράφεις. Πως δηλαδή υπερασπίζεσαι την ιδέα του κεντρικού σχεδιασμού ασχέτως αν την υποστηρίζει ο Μαρξ. Αυτό είναι έντιμο από μέρους σου και βοηθά τη συζήτηση. Θα ήθελα όμως να αναρωτηθείς γιατί ένας στοχαστής που έφαγε πολλά κοπιώδη χρόνια από τη ζωή του για να αναλύσει με λεπτομέρειες το σύστημα της καπιταλιστικής οικονομίας δεν αφιερώνει ούτε λίγες γραμμές στο να περιγράψει ένα σύστημα μετα-καπιταλιστικής οργάνωσης την παραγωγής όπως θα το οραματιζόταν. Αυτό συμβαίνει κατά τη γνώμη μου γιατί το εγχείρημα του Μαρξ οργανώνεται ως Κριτική και όχι ως θετικό πολιτικό πρόγραμμα. ο Μαρξ πιστεύει πως δεν είναι έργο της θεωρία η ακριβής περιγραφή ενός σχεδίου αλλά η αξιακή του θεμελίωση. το όραμα για μια άλλη κοινωνία περιγράφεται από το Μαρξ με σαφήνεια ως «κοινωνία των ελεύθερα συνεταιρισμένων παραγωγών». Και φυσικά ο Μαρξ δεν είναι μικροαστός.

Σαφώς μίλησε ακόμα για μια δεδομένα ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων που θα έκαναν την αντίθεσή «παραγωγικών δυνάμεων – παραγωγικών σχέσεων» οξία και θα οδηγούσαν στην επανάσταση αλλά ουδέποτε υποστήριξε πως είτε πρέπει οι εργάτες να περιμένουν να ωριμάσουν οι παραγωγικές είτε πρέπει, αν καταλάβουν την εξουσία πριν ωριμάσουν, να εφαρμόσουν στοιχεία της καπιταλιστικής ανάπτυξης για να το επιτύχουν. Αυτό είναι πέρα για πέρα και ξεκάθαρα αντι-μαρξικό. Φυσικά ο Μαρξ δεν είναι σκεφτεί ότι κάποιος θα σκεφτόταν στο μέλλον κάτι τόσο ξεκάθαρα παρανοϊκό, επικαλούμενος μάλιστα μια φυσική θεωρητική συνέχεια μαζί του, για να το καταγγείλει εκ των προτέρων.

Σε προηγούμενο κείμενό μου, στο οποίο φαντάζομαι ότι απαντάς, έγραψα πως «η ιδέα του κεντρικού σχεδιασμού της παραγωγής συνυποθέτει μια υψηλή γραφειοκρατική συγκεντροποίηση, καθώς και μια ιεραρχική αναμόρφωση του συνόλου της κοινωνικής ζωής. [...] Η ιδέα του κεντρικού σχεδιασμού είναι ταυτόσημη με την ιδέα του κράτους». Φαντάζομαι ότι σε αυτή τη θέση δεν έχει αντιρρήσεις. Επισημαίνεις όμως πως είσαι υπερ μια ιδέας μεταβατικού κράτους. Σε αυτή την περίπτωση η ιδέα του κεντρικού σχεδιασμού είναι μεταβατική ή όχι; Το ερώτημα είναι ουσιώδες γιατί τότε δεν μιλάμε για μεταβατικό κράτος αλλά για κράτος εις το διηνεκές – όπως περιγράφεται κατά τη γνώμη μου στις θέσεις του ΚΚΕ.

Τέλος, σωστά επισημαίνεις την αδυναμία διατύπωσης ενός πολιτικού σχεδίου από τους αναρχικούς. Αυτό όμως είναι σύμπτωμα της οργανωτικής και πολιτικής απουσίας του αναρχικού κινήματος αλλά κυρίως –γιατί εν τέλει δεν είναι ζήτημα αναρχικών – της αδυναμία επεξεργασίας ενός ουσιαστικού σημερινού επαναστατικού προγράμματος/σχεδίου όλων όσων πιστεύουν πως η μόνη λύση στη σημερινή πολυεπίπεδη κρίση του καπιταλισμού είναι η άμεση επαναστατική αντικαρτική και αντικαπιταλιστική αυτοδιαχειριστική διέξοδος. Με άλλα λόγια το ζήτημα ορίζεται για εμάς στο πως οι μικρές (μερικές) αντιστάσεις θα συμπυκνωθούν στη διατύπωση ενός ανοιχτού σχεδίου και ενός πολιτικού και κοινωνικού πόλου μιας ουσιαστικής διεξόδου. Η απάντηση στο ζήτημα της εξουσίας δεν είναι θεωρητικό [γιατί πολλές θεωρητικές λύσεις έχουν προταθεί για μη κρατικές μορφές οργάνωσης της κοινωνία που θα πραγματώνουν το τελικό όραμα και του μάρξ]αλλά πολιτικό καθώς καμία από τις θεωρητικές επεξεργασία δεν είχει εν τέλει ουσία μπροστά στην πραγματική κίνηση του κινήματος ή όπως είπε και ο Μαρξ «ένα πραγματικό βήμα του κινήματος αξίζει όσο χιλιάδες σελίδες θεωρίας» (ή κάπως έτσι)

Δημοσίευση σχολίου